Κατοχυρώνοντας…

Κατοχυρώνοντας παραδοσιακά προϊόντα Μια ακόμη ευκαιρία ανάπτυξης
Η κατοχύρωση των ονομασιών παραδοσιακών προϊόντων σε εθνικό ή πανευρωπαϊκό επίπεδο αποτελεί μια συνήθη πρακτική στον ευρωπαϊκό χώρο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εφαρμόζει την πολιτική της κατοχύρωσης ονομασιών προϊόντων από το 1992 και έκτοτε εκατοντάδες ονομασίες έχουν κατοχυρωθεί σε κοινοτικό επίπεδο. Η αναγνώριση ενός παραδοσιακού προϊόντος πέρα από την διασφάλιση της ποιότητας του προϊόντος σε θέματα υγιεινής και ασφάλειας, την προώθηση της αναγνωρισιμότητάς του σε ολόκληρο τον ευρωπαϊκό χώρο και την αύξηση των εισοδημάτων των επηρεαζόμενων παραγωγών μέσω της δημιουργίας προστιθέμενης αξίας και της αύξησης των πωλήσεων, εξυπηρετεί και άλλους στόχους. Η αναγνώριση ενός προϊόντος προωθεί όχι μόνο το προϊόν αλλά και την ευρύτερη γεωγραφική περιοχή δίνοντας ευκαιρίες τουριστικής ανάπτυξης. Παράλληλα, με την πολιτική της νομικής κατοχύρωσης παραδοσιακών προϊόντων προστατεύονται παραδοσιακές μέθοδοι παραγωγής και ενισχύεται η προστασία της πολιτιστικής και γαστρονομικής κληρονομιάς (βλέπε Maria Neocleous-Maliotou, “Quality products linked to Geographical Origin and their Contribution to Rural Development”, p.37-49, Cyprus Yearbook of Rural Development 2008, Editors Y. Mavrommatis, S. Sokratous, Power Publishing 2008).

Η πολιτική αυτή της Ευρωπαϊκής Ένωσης εφαρμόζεται μέσω του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 510/2006 για την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων και των ονομασιών προέλευσης. Τα προϊόντα με Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης (ΠΟΠ) είναι αυτά που αποδεδειγμένα διατηρούν χαρακτηριστικά που προκύπτουν από συγκεκριμένη περιοχή και τον παραδοσιακό τρόπο παραγωγής. Όλα τα στάδια παραγωγής θα πρέπει να γίνονται στην εν λόγω περιοχή. Από την άλλη, τα προϊόντα με Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη (ΠΓΕ) είναι αυτά που έχουν ειδικά χαρακτηριστικά ή φήμη που συνδέεται με μια συγκεκριμένη περιοχή. Σε αυτή την περίπτωση τουλάχιστον ένα στάδιο της παραγωγικής διαδικασίας θα πρέπει να γίνεται στην περιοχή αυτή. Στην Κύπρο ο κοινοτικός κανονισμός έχει μεταφερθεί στην εσωτερική νομοθεσία με το Νόμο 139(Ι)/2006 ο οποίος δημοσιεύτηκε στις 3/11/2006 στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας (αρ.4094).

Μέχρι σήμερα έχουν υποβληθεί 20 αιτήσεις για κατοχύρωση ονομασιών και έχουν εγκριθεί από την αρμόδια Συμβουλευτική Επιτροπή μόλις 2 αιτήσεις. Η πρώτη αίτηση αφορά στην κατοχύρωση της ονομασίας «Λουκούμι Γεροσκήπου» από την εταιρεία Aphrodite Delights Ltd και η δεύτερη αίτηση αφορά στην κατοχύρωση της ονομασίας «Χαλλούμι» από τον Σύνδεσμο Τυροκόμων Κύπρου. Το «Λουκούμι Γεροσκήπου» έχει ολοκληρώσει όλες τις εθνικές και κοινοτικές διαδικασίες και θεωρείται πλέον ως το πρώτο και μοναδικό μέχρι στιγμής κυπριακό προϊόν με Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη. Από την άλλη, ο φάκελος για το «Χαλλούμι» δεν έχει αποσταλεί στις Βρυξέλλες αφού αυτή την περίοδο εκδικάζονται στο Ανώτατο Δικαστήριο 4 προσφυγές ενώ έχει εκδοθεί διάταγμα που ανακόπτει την προώθηση της αίτησης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Εκκρεμεί επίσης η ολοκλήρωση της εξέτασης από τη Συμβουλευτική Επιτροπή αρκετών άλλων αιτήσεων. Αναφέρονται ενδεικτικά οι αιτήσεις για κατοχύρωση των ονομασιών «Λούντζα Κρασάτη Κύπρου», «Χοιρομέρι Πιτσιλιάς», «Ποσυρτή Πιτσιλιάς», «Λουκάνικο Πάφου», «Τραχανάς Κύπρου» και «Φλαούνα Κύπρου».

Η πολιτική της ΕΕ για τα προϊόντα ποιότητας έχει αποτελέσει για πολλές περιοχές της Ευρώπης μοχλό προώθησης της αγροτικής ανάπτυξης και αναζωογόνησης των περιοχών της υπαίθρου. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και στην Κύπρο. Αρκεί οι τοπικές κοινωνίες να προσαρμοστούν γρήγορά και να αξιοποιήσουν κατάλληλα τις δυνατότητες που ανοίγονται μπροστά μας.